Ekoinwestycje – dotacje na ekoinwestycje czynią je opłacalnymi

Przedsiębiorcy, którzy zainteresowani są rozpoczęciem proekologicznych inwestycji mogą liczyć na uzyskanie pomocy rządowej i unijnej. Największe kwoty można otrzymać na tworzenie odnawialnych źródeł energii, które mogą zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne kraju. Stanowią one bowiem jeden z priorytetów rozwoju polskiej gospodarki. Energetyka odnawialna wiąże się jednak z wieloma kosztami, dlatego wsparcie ze strony władz jest szczególnie ważne dla przedsiębiorców.

Co mówi prawo?

Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej zobowiązało nasz rząd do wspierania energetyki odnawialnej. Uregulowało to procedurę zakupu odpowiedniej ilości zielonej energii oraz nałożyło obowiązek zakupu zielonych certyfikatów – stanowią one prawa majątkowe nadane świadectwom pochodzenia czystej energii. Dzięki tym uregulowaniom producenci energii odnawialnej w naszym kraju uzyskują przychód ze sprzedaży prądu po cenie rynkowej oraz ze sprzedaży zielonego certyfikatu, który jako zbywalne prawo majątkowe może być sprzedawany na giełdzie lub w ramach umów bilateralnych, które zawiera się pomiędzy producentem a dystrybutorem. Dystrybutor może również dopełnić obowiązku zakupienia zielonej energii poprzez wniesienie opłaty zastępczej (jej wysokość reguluje Prawo energetyczne).

Inwestycje proekologiczne – czy warto się na nich skupić?

Wsparcie na poziomie krajowym można uzyskać w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Najwyższe dotacje można otrzymać w ramach działania 9.4. na wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych przy wykorzystaniu energii wiatru, wody, biogazu, biomasy, energii geotermalnej oraz słonecznej. Przedsiębiorstwa mogą starać się również o wsparcie inwestycji w zakresie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych w kogeneracji, a także w układach niespełniających kryterium wysoko sprawnej kogeneracji. Dotacji nie mogą natomiast otrzymać na rozwój technologii współspalania paliw kopalnych i biomasy lub biogazu, a także na budowę spalarni odpadów komunalnych.

Wysokość i rodzaj wsparcia w ramach działania 9.4. zależą przede wszystkim od lokalizacji inwestycji i wielkości przedsiębiorstwa. Maksymalna kwota dotacji nie może jednak przekroczyć 40 mln zł, a minimalna wartość dofinansowanego projektu nie może być niższa niż 10 mln zł dla inwestycji w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z biomasy lub biogazu, a także w ramach budowy lub rozbudowy małych elektrowni wodnych. Dla pozostałych projektów minimalna wartość wynosi 20 mln zł. Natomiast działania 9.5. i 10.3. umożliwiają ubieganie się o dofinansowanie tylko przedsiębiorcom planującym inwestycje o wartości przekraczającej 20 mln zł. Pierwsze z działań wspiera projekty budowy zakładów lub instalacji do produkcji biokomponentów i biopaliw stanowiących samoistne paliwa. Drugie z nich umożliwia budowę nowoczesnych linii technologicznych, które wytwarzać będą urządzenia do produkcji energii elektrycznej i cieplnej ze źródeł odnawialnych oraz biokomponentów i biopaliw.

Warto podkreślić, że równie istotnym działaniem mającym na celu wspieranie odnawialnych źródeł energii jest budowa i modernizacja sieci umożliwiających przyłączenie przedsiębiorstw wytwarzających energię elektryczną ze źródeł odnawialnych do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Projekty tego typu wspiera bowiem działanie 9.6., w ramach którego dofinansowanie mogą otrzymać pomysły, których wartość przekracza 20 mln zł.

Wsparcie regionalne

Projekty, których wartość jest niższa niż 20 mln zł lub których celem jest wytwarzanie energii elektrycznej z biomasy lub biogazu, a także projekty w zakresie budowy małych elektrowni wodnych dla przedsięwzięć o wartości mniejszej niż 10 mln zł, mogą dostać dotację na nową inwestycję w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. Są one wdrażane przez każde województwo z osobna, a wyłonienie beneficjentów odbywa się na zasadzie konkursu. Wnioski o uzyskanie dofinansowania można składać jedynie w terminach wykazanych przez poszczególne jednostki organizacyjne.

O wyborze Regionalnego Programu Inwestycyjnego decyduje lokalizacja inwestycji, a nie miejsce zamieszkania potencjalnego beneficjenta. Każda jednostka organizacyjna określa także własne zasady udzielania wsparcia finansowego. Część województw nie wyszczególniła bowiem specjalnych działań, na które można otrzymać wsparcie, można więc realizować w nich także inwestycje związane z ochroną środowiska. Pozostałe nakazują jednak startować firmom do konkursów wraz z innymi rodzajami inwestycji, m.in.: z projektami innowacyjnymi, co znacznie utrudnia otrzymanie wsparcia na inwestycje z zakresu odnawialnych źródeł energii. Niektóre regiony określają również ograniczenia kwotowe wielkości dotacji.

Gotowość projektu do realizacji

Gotowość projektu do realizacji daje przedsiębiorcom możliwość uzyskania dodatkowych punktów w trakcie ubiegania się o uzyskanie dotacji, które wynikają bezpośrednio z dokumentów potwierdzających istnienie środków na sfinansowanie przedsięwzięcia oraz z prawomocnego zezwolenia na budowę, a także z prawomocnej decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych i dokumentacji technicznej. Warto także pamiętać, że sposób refundacji wydatków opiera się także na dodatkowym kryterium formalnym, którym jest kwalifikowalność wydatków i ocena wykonalności pod kątem pomocy publicznej. Wydatki muszą być więc poniesione i udokumentowane zgodnie z polskim prawem oraz prawem UE. Wykonalność pod kątem pomocy publicznej oznacza natomiast, że najistotniejszy jest moment rozpoczęcia inwestycji, a także ustalenie maksymalnej wartości i wielkości pomocy. Niezwykle ważne jest więc, by wszystkie dane i wyliczenia zawarte we wniosku o dotację były poparte mocnymi podstawami. Istnieje bowiem możliwość wezwania wnioskodawcy do ich udowodnienia pod groźbą odrzucenia wniosku. Projekt może zostać odrzucony również w momencie, gdy całkowicie zmienią się jego założenia lub wydatki kwalifikowane inwestycji – mogą one bowiem nie spełniać wymogów formalnych.

W trakcie ubiegania się o środki unijne z zakresu OZE ważne jest także właściwe przygotowanie inwestycji do fazy realizacji – wniosek jest więc jednym z ostatnich etapów prac przedrealizacyjnych. Przedsiębiorca powinien rozpocząć swoje działania od analizy efektywności inwestycji w danej lokalizacji. Ważne jest także przeanalizowanie wykonalności inwestycji dla kilku wariantów umiejscowienia przedsięwzięcia. Wniosek o dofinansowanie oraz jego załączniki powinny bowiem wskazywać wykonalność projektu pod względem technicznym, środowiskowym, formalno- prawnym i finansowym. Warto więc, by wnioskodawca wcześniej zdobył pozwolenia na realizację inwestycji oraz by wykazał źródło finansowania przedsięwzięcia do chwili wypłacenia dotacji ( mogą to być zabezpieczone środki własne, kredyt bankowy itp.). Co ważne, rozpoczęcie rzeczowe inwestycji w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw może nastąpić dopiero po złożeniu wniosku o dofinansowanie. Szybsze podjęcie prac budowlanych lub złożenie wiążącego zamówienia na urządzenia (z wyłączeniem działań związanych z przygotowaniem dokumentacji na temat danej inwestycji) automatycznie dyskwalifikuje projekt do wsparcia.